Trafik Kazasında Çalışma Gücü Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazası sonucunda meydana gelen kırık, organ kaybı, hareket kısıtlılığı, sinir hasarı, görme veya işitme kaybı gibi kalıcı sağlık sorunları kişinin mesleğini ve günlük yaşamını eskisine göre daha fazla güç harcayarak sürdürmesine neden olabilir. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi kapsamında çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan zarar için maddi tazminat talep edilebilir.

Trafik kazasında çalışma gücü kaybı tazminatı yalnızca sağlık kurulu raporundaki maluliyet yüzdesine bakılarak belirlenmez. Zarar görenin yaşı, kazancı, mesleği, kaza tarihindeki kusur dağılımı, geçici iş göremezlik süresi, kalıcı maluliyet oranı, bakiye ömrü, aktif ve pasif çalışma dönemleri, poliçe limiti ve daha önce yapılan ödemeler birlikte değerlendirilir.

Trafik Kazasında Çalışma Gücü Kaybı Nedir?

Çalışma gücü kaybı, trafik kazasından kaynaklanan bedensel zararın kişinin gelir elde etme yeteneğinde veya aynı işi sürdürebilmek için harcadığı güçte meydana getirdiği kalıcı azalmadır. Uygulamada bu zarar için “iş gücü kaybı”, “sürekli iş göremezlik”, “maluliyet” ve “sürekli sakatlık” ifadeleri de kullanılmaktadır.

Kişinin kazadan önceki işine devam etmesi veya maaşında doğrudan azalma meydana gelmemesi, her durumda tazminat talep edemeyeceği anlamına gelmez. Kalıcı bedensel zarar nedeniyle kişi aynı işi daha fazla güç ve efor harcayarak yapıyorsa efor kaybı yaklaşımı kapsamında ekonomik bir zarar doğabilir.

Trafik Kazası İş Gücü Kaybı Tazminatı Hesaplama Formülü

Çalışma gücü kaybı tazminatı için internet üzerinden herkes bakımından geçerli tek bir matematiksel sonuç üretmek mümkün değildir. Bununla birlikte hesabın temel mantığı aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Gerçek bir tazminat hesabında her yıl tek bir tutarla çarpılmaz. Kaza tarihinden hesap tarihine kadar geçen işlemiş dönem, bilinen ücretler üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. Hesap tarihinden sonraki işleyecek dönem ise zarar görenin bakiye ömrü, aktif ve pasif dönemleri ile aktüeryal esaslar dikkate alınarak belirlenir.

Çalışma Gücü Kaybı Oranı Nasıl Belirlenir?

Çalışma gücü kaybı oranı, kişinin yalnızca geçirdiği ameliyata veya organ kaybına bakılarak belirlenmez. Yaralanmanın kalıcı etkisi, eklem hareket açıklığı, kas ve sinir fonksiyonları, görme veya işitme düzeyi, yara izleri, psikiyatrik etkiler ve kazayla mevcut sağlık sorunu arasındaki illiyet bağı uzman hekimler tarafından incelenir.

Birden fazla kalıcı arıza bulunması durumunda oranlar çoğunlukla doğrudan toplanmaz; ilgili mevzuattaki birleştirme yöntemi uygulanır. Kişide kazadan önce bulunan hastalık veya engellilik de ayrıca değerlendirilir. Kaza yalnızca mevcut rahatsızlığı ağırlaştırmışsa tazminata esas alınacak farkın tespit edilmesi gerekebilir.

Kaza Tarihine Göre Hangi Maluliyet Yönetmeliği Uygulanır?

Yargıtay uygulamasında maluliyetin varlığı ve oranı belirlenirken kural olarak haksız fiilin, yani trafik kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan düzenleme dikkate alınır. Raporun daha sonraki bir tarihte alınmış olması, yeni yönetmeliğin otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmez.

Çocuklar bakımından değerlendirme, erişkin raporundan farklı özellik taşır. Çocuğun büyüme ve gelişme süreci, kalıcı sekellerin gelecekteki etkisi ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik dikkate alınmalıdır. Uygulanacak cetvel ve uzmanlık dallarının eksik belirlenmesi, raporlar arasında önemli oran farklılıklarına yol açabilir.

Çalışma Gücü Kaybı Hesabında Gelir Nasıl Belirlenir?

Tazminat hesabında kural olarak zarar görenin gerçek ve net kazancı esas alınır. Maaş bordroları, banka hareketleri, iş sözleşmesi, SGK hizmet dökümü, vergi beyannamesi, meslek odası kayıtları, ticari defterler ve emsal ücret araştırması gelir tespitinde kullanılabilir.

Zarar gören asgari ücretin üzerinde gelir elde ettiğini ileri sürüyorsa bu iddiayı somut belgelerle desteklemelidir. Mesleğin niteliği ve tecrübe düzeyi de önemlidir. Yalnızca tanık beyanına dayanan yüksek gelir iddiaları her zaman yeterli kabul edilmeyebilir.

Yaş ve Bakiye Ömür Tazminatı Nasıl Etkiler?

Kalıcı çalışma gücü kaybının gelecekte kaç yıl boyunca ekonomik etki doğuracağı, zarar görenin kaza tarihindeki yaşı ve istatistiksel bakiye ömrüyle bağlantılıdır. Uygulamada yaşam süresinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu yaygın biçimde kullanılmaktadır.

Hesaplamada çoğunlukla aktif ve pasif dönem ayrımı yapılır. Aktif dönem, kişinin çalışarak kazanç elde etmesinin beklendiği dönemi; pasif dönem ise çalışma yaşamı sona erdikten sonraki yaşam süresini ifade eder. Uygulamada aktif dönem için sıklıkla 60 yaş sınırı kullanılsa da kişinin mesleği, fiilî çalışma durumu ve somut dosyanın özellikleri ayrıca değerlendirilir.

Emeklilik sonrasında ücret geliri bulunmasa bile kalıcı bedensel zararın günlük yaşam faaliyetlerinde daha fazla güç harcanmasına neden olması, pasif dönem zararının incelenmesini gerektirebilir. Bu nedenle hesap yalnızca tahmini emeklilik tarihine kadar yapılmayabilir.

TRH 2010 ve Progresif Rant Yöntemi Nedir?

TRH 2010, zarar görenin istatistiksel yaşam beklentisinin belirlenmesinde kullanılan yaşam tablosudur. Progresif rant yöntemi ise gelecekteki kazancın ve zararın yıllara göre değerlendirilmesine ilişkin aktüeryal hesaplama yaklaşımıdır.

Yargıtay kararlarında bedensel zarar hesaplarında TRH 2010 Yaşam Tablosu ile progresif rant yönteminin kullanıldığı hesaplamalara rastlanmaktadır. Bununla birlikte kazanın ve poliçenin tarihi, talebin yöneltildiği kişi, ilgili genel şartların sürümü ve Anayasa Mahkemesi kararları uygulanacak yöntemi etkileyebilir.

Örnek Çalışma Gücü Kaybı Hesaplaması

Aşağıdaki örnek yalnızca hesaplama mantığını göstermektedir. Kesin tazminat miktarı aktüer bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenebilir.

Kusur Oranı Çalışma Gücü Kaybı Tazminatını Nasıl Etkiler?

Trafik kazasında zarar görenin kendi kusuru, talep edebileceği tazminat miktarını azaltabilir. Örneğin toplam zarar 1.000.000 TL olarak hesaplanmış ve zarar gören yüzde 25 kusurlu bulunmuşsa, diğer şartlar saklı kalmak üzere sorumlu tarafa düşen zarar 750.000 TL olabilir.

Kaza kusuru ile müterafik kusur birbirinden ayrılmalıdır. Kaza kusuru, çarpışmanın meydana gelmesindeki trafik kuralı ihlallerini ifade eder. Müterafik kusur ise emniyet kemeri takmamak, uygun koruyucu ekipman kullanmamak veya istiap haddinin aşıldığını bilerek araca binmek gibi zararın doğmasına ya da ağırlaşmasına katkıda bulunduğu ileri sürülen davranışlardır.

Çalışmayan, Emekli veya Ev Hanımı Tazminat Alabilir mi?

Kişinin kaza tarihinde fiilen çalışmıyor olması, çalışma gücü kaybı tazminatını her durumda ortadan kaldırmaz. Bedensel bütünlüğü kalıcı şekilde zarar gören kişi günlük yaşamını ve ev işlerini daha fazla efor harcayarak yerine getirmek zorunda kalabilir.

Emekli aylığının ödenmeye devam etmesi de kişinin bedensel zararının bulunmadığı anlamına gelmez. Emekli kişinin çalışmaya devam edip etmediği, günlük faaliyetlerindeki güç kaybı ve varsa ek kazancı incelenir. Ev hizmetlerini yürüten kişinin temizlik, yemek, çocuk bakımı ve benzeri faaliyetleri daha fazla güç harcayarak yapması da ekonomik değeri bulunan bir zarar oluşturabilir.

Çocuklarda ise kaza tarihinde gelir bulunmaması normaldir. Tazminat hesabında gelecekteki çalışma yaşamına başlama yaşı, eğitim durumu, kalıcı engelin meslek seçimine etkisi ve muhtemel kazanç kapasitesi değerlendirilir.

Geçici İş Göremezlik ve Sürekli İş Göremezlik Arasındaki Fark

Geçici iş göremezlik, kişinin kaza tarihinden tıbbi iyileşmenin gerçekleştiği tarihe kadar çalışamaması veya çalışma kapasitesinin geçici olarak azalmasıdır. Sürekli iş göremezlik ise tedavi tamamlandıktan sonra devam eden kalıcı bedensel kaybı ifade eder.

Örneğin trafik kazasında bacağı kırılan bir kişi altı ay boyunca çalışamamış ve tedavinin sonunda yüzde 8 kalıcı hareket kısıtlılığı oluşmuşsa altı aylık dönem için geçici iş göremezlik, sonraki yaşam dönemi için sürekli iş göremezlik zararı ayrı ayrı hesaplanabilir.

Sağlık kurulu raporunda yalnızca kalıcı oran değil; iyileşme süresi, geçici veya sürekli bakıcı ihtiyacı, protez gereksinimi ve ileride yapılması muhtemel tedaviler de değerlendirilmelidir.

Trafik Kazasında Kimlerden Tazminat Talep Edilebilir?

Kazanın özelliklerine göre çalışma gücü kaybı tazminatı; kusurlu araç sürücüsünden, araç işleteninden, araç malikinden ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından talep edilebilir. Sigorta şirketi, poliçenin kapsamı ve kaza tarihindeki kişi başı sakatlanma teminat limiti dâhilinde sorumludur.

Zorunlu trafik sigortası bulunmayan, sigortası tespit edilemeyen veya belirli şartlarda kimliği belirlenemeyen aracın neden olduğu bedensel zararlarda Güvence Hesabına başvuru gündeme gelebilir. Araçların ve sorumluların birden fazla olması hâlinde müteselsil sorumluluk hükümleri ayrıca değerlendirilir.

İzmir’de meydana gelen yaralanmalı trafik kazalarında sağlık kurulu raporunun incelenmesi, kusur ve aktüeryal hesaplamanın denetlenmesi, sigorta başvurusu, tahkim ve tazminat davası işlemleri İzmir tazminat avukatı hizmetinin çalışma alanları arasındadır.

Sigorta Şirketine Başvuru Nasıl Yapılır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi gereğince zorunlu trafik sigortasına karşı dava veya tahkim yoluna başvurulmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır. Başvurunun hangi zarar kalemleri için yapıldığı ve talebin dayandığı belgeler açık biçimde sunulmalıdır.

Sigorta şirketinin başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde dava ya da şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru gündeme gelebilir. Eksik belgeyle yapılan başvurularda temerrüt tarihi ve dava şartı konusunda uyuşmazlık yaşanabileceğinden başvurunun kapsamı önemlidir.

Sigortacının ödeme yükümlülüğü bakımından gerekli belgelerin eksiksiz iletilip iletilmediği ayrıca incelenir. Uygulamada sigortacının temerrüdü, tam başvuru sonrasındaki kanuni süreye göre belirlenirken sürücü ve işleten bakımından faiz başlangıcı farklı değerlendirilebilir.

Trafik Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürede Açılmalıdır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her durumda kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiil oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülüyorsa uzamış ceza zamanaşımı maddi tazminat taleplerinde de uygulanabilir. Yaralanmalı trafik kazaları TCK 89 kapsamında taksirle yaralama suçunu gündeme getirebilir. Uygulanacak ceza zamanaşımı; yaralanmanın niteliği, mağdur sayısı ve somut suç vasfına göre belirlenmelidir.

Çalışma Gücü Kaybı Tazminatını Azaltan Hatalar

Trafik Kazasında Çalışma Gücü Kaybıyla İlgili Emsal Kararlar

Trafik Kazasında Çalışma Gücü Kaybı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular