İş kazası, çalışanın yalnızca o günkü gelirini değil; çalışma gücünü, mesleki geleceğini ve günlük yaşamını uzun süre etkileyebilir. Kaza ölümle sonuçlandığında ise destekten yoksun kalan yakınların ekonomik ve manevi kayıpları gündeme gelir. Bu zararların karşılanması için açılan iş kazası maddi ve manevi tazminat davası, Sosyal Güvenlik Kurumunun yaptığı ödemelerden ve ceza soruşturmasından ayrı bir hukuki yoldur.
Bir olayın SGK bakımından iş kazası sayılması, işverenin bütün zarardan otomatik olarak sorumlu olduğu anlamına gelmez. Tazminat yargılamasında kazanın oluşumu, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, tarafların kusuru, zarar ile olay arasındaki illiyet bağı, gerçek ücret ve meslekte kazanma gücü kaybı birlikte incelenir.
İş Kazası Sonrası Tazminat Davası Açılabilir mi?
İş kazası nedeniyle yaralanan çalışan; tedavi ve bakım giderleri, geçici ve sürekli çalışma gücü kaybı ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan maddi zararlarını, ayrıca yaşadığı bedensel ve ruhsal acı için manevi tazminat isteyebilir. Ölüm hâlinde cenaze ve ölümden önceki tedavi giderleri, destekten yoksun kalma tazminatı ve yakınların manevi tazminatı gündeme gelir. İşverenin sorumluluğu, kural olarak kusur ve illiyet bağına göre belirlenir; çalışanın kusuru tazminatı azaltabilir fakat iş kazası kaydını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İş Kazası Tazminatında Temel Hukuki Sonuçlar
- SGK bildirimi, tazminat davasının yerine geçmez. Kurum yardımları ile işverenden istenen tazminat farklı hukuki amaçlara sahiptir.
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında dava şartı zorunlu arabuluculuk yoktur.
- Tazminat, yalnızca hastane faturasından oluşmaz; gelir kaybı, sürekli iş göremezlik, bakım ihtiyacı ve ekonomik geleceğin sarsılması da hesaplanabilir.
- İşçinin kusurlu olması bütün haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz; kusur oranı maddi tazminata yansıtılır.
- Bordroda asgari ücret gösterilmesi gerçek ücretin mutlaka asgari ücret kabul edileceği anlamına gelmez. Meslek, kıdem, emsal ücret ve banka kayıtları araştırılabilir.
- Ceza davasında beraat verilmesi veya takipsizlik kararı çıkması, hukuk hâkimini her konuda kendiliğinden bağlamaz.
Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi, iş kazasını yalnızca makine başında veya üretim alanında yaşanan olaylarla sınırlamaz. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşen olaylar yanında, işverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen kazalar ve kanunda belirtilen bazı yolculuk veya görevlendirme hâlleri de kapsama girebilir.
| Olayın gerçekleştiği durum | İş kazası yönünden değerlendirme |
|---|---|
| Çalışanın işyerinde bulunduğu sırada yaralanması | Yapılan işten bağımsız görünse bile 5510 sayılı Kanun kapsamındaki yer ve zaman bağı incelenir. |
| İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle işyeri dışında kaza | Görev ile olay arasındaki bağlantı ve işverenin organizasyonu değerlendirilir. |
| Çalışanın işveren tarafından başka yere gönderilmesi | Asıl işini yapmaksızın geçen görev süresindeki olay da şartları varsa iş kazası olabilir. |
| Emziren sigortalının süt izni sırasında zarar görmesi | Kanunda açıkça iş kazası hâlleri arasında düzenlenmiştir. |
| İşverence sağlanan araçla işe gidiş veya işten dönüş | Toplu veya bireysel taşımanın işveren tarafından sağlanması hâlinde kapsam gündeme gelebilir. |
| Çalışanın kendi aracıyla olağan işe gidiş güzergâhında kaza | Tek başına işe gidiliyor olması yeterli değildir; görev, talimat veya işverenin sağladığı taşıma gibi özel bağlar araştırılır. |
Sosyal güvenlik statüsü ile tazminat sorumluluğu ayrıdır: Bir olayın 5510 sayılı Kanun bakımından iş kazası kabul edilmesi sigorta yardımlarını gündeme getirir. İşverenin hangi oranda tazminat ödeyeceği ise iş güvenliği yükümlülüğü, kusur, illiyet bağı ve varsa kaçınılmazlık değerlendirmesi sonunda belirlenir.
İş Kazası Tazminat Davasının Şartları Nelerdir?
Tazminat talebinin kabulü için olayın iş kazası niteliğinin yanında hukuken karşılanabilir bir zarar bulunması gerekir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırı davranışı ile zarar arasında uygun nedensellik bağı kurulmalıdır. Üçüncü kişinin ağır kusuru, zarar görenin ağır kusuru veya mücbir sebep illiyet bağını somut olayın özelliklerine göre kesebilir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi işverene; çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama, risk değerlendirmesi yapma, gerekli araç ve organizasyonu kurma, önlemlere uyulup uyulmadığını izleme ve mevcut durumu iyileştirme yükümlülüğü verir. Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi de işçinin kişiliğinin korunmasını ve işyerinde gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını işverene yükler.
Mahkemenin İncelediği Dört Ana Bağlantı
- Olay: Kazanın nerede, ne zaman ve hangi iş ilişkisi içinde meydana geldiği,
- İhlal ve kusur: Alınması gereken somut önlemler ile tarafların davranışları,
- Zarar: Sağlık kaybı, gelir kaybı, giderler ve manevi etkiler,
- İlliyet bağı: Belirlenen zararların kazadan ve sorumluluğa dayanak davranıştan doğup doğmadığı.
İş Kazasında Hangi Maddi Tazminatlar Talep Edilebilir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zarar kalemlerini; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar olarak düzenler. Talep edilecek kalemler kazanın geçici bir yaralanmaya mı, kalıcı iş gücü kaybına mı yoksa ölüme mi neden olduğuna göre değişir.
| Maddi zarar kalemi | Neyi karşılar? | Başlıca ispat araçları |
|---|---|---|
| Tedavi ve iyileşme giderleri | SGK tarafından karşılanmayan muayene, ilaç, protez, fizik tedavi, ulaşım ve benzeri zorunlu giderleri | Fatura, reçete, epikriz, sağlık kurulu raporu ve ödeme kayıtları |
| Geçici iş göremezlik zararı | İyileşme döneminde çalışılamadığı için oluşan gerçek gelir kaybını | İstirahat raporu, ücret kayıtları, SGK ödemesi ve çalışma belgeleri |
| Sürekli iş göremezlik zararı | Meslekte kazanma gücü kaybının gelecekteki kazançlara etkisini | Maluliyet oranı, kusur raporu, gerçek ücret ve aktüerya hesabı |
| Bakıcı ve bakım gideri | Geçici veya sürekli bakım ihtiyacının makul maliyetini | Tıbbi ihtiyaç tespiti, bakım süresi ve hesap bilirkişisi raporu |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Kişinin çalışabilmesine rağmen iş piyasasındaki rekabet ve yükselme imkânlarının zarar görmesini | Meslek, yaralanmanın görünümü ve etkisi, yaş ve çalışma koşulları |
| Ölüm nedeniyle zararlar | Cenaze giderleri, ölümden önceki tedavi ve gelir kaybı ile destekten yoksun kalma zararını | Nüfus ve gelir kayıtları, destek ilişkisi, gider belgeleri ve aktüerya raporu |
SGK’nın geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlaması, işverenin sorumluluğunu her durumda tamamen sona erdirmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesi uyarınca, sosyal güvenlik ödemelerinin yalnızca kanunen rücu edilebilen bölümü zarar hesabında indirim konusu olabilir. Mahsup işlemi, Kurumun ilk peşin sermaye değeri, işverenin kusuru ve ödemenin niteliği gözetilerek bilirkişi tarafından yapılır.
İş Kazası Sonrası Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir?
Manevi tazminat, sağlık kaybının doğurduğu fiziksel acı, korku, kaygı ve yaşam kalitesindeki düşüşün para ile kısmen giderilmesini amaçlar. Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesine göre hâkim, bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye olayın özelliklerini dikkate alarak uygun bir miktar ödenmesine karar verebilir.
Manevi tazminat için sabit tarife veya matematik formülü yoktur. Yaralanmanın ağırlığı, kalıcı iz ve engel, tedavi süresi, kusur oranları, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, olay tarihindeki paranın alım gücü ve kazanın çalışanın yaşamında yarattığı değişim birlikte değerlendirilir. Tutar, zarar göreni zenginleştirecek nitelikte olmamalı; bununla birlikte yaşanan ağır zararı anlamsızlaştıracak kadar düşük de kalmamalıdır.
Ağır bedensel zarar hâlinde zarar görenin eşi, çocukları veya somut yakınlık ilişkisi bulunan kişiler de şartları varsa manevi tazminat isteyebilir. Ölüm hâlinde ise ölenin yakınları, mirasçı olup olmadıklarından bağımsız olarak kişisel manevi zararlarını talep edebilir. Yakınlık yalnızca nüfus kaydıyla değil, fiilî ilişkinin niteliğiyle de değerlendirilir.
Manevi Tazminat Talebi Sonradan Kolayca Tamamlanamaz
Maddi zarar, hesap için gerekli veriler davacı tarafından tam olarak belirlenemiyorsa HMK m. 107 kapsamında belirsiz alacak davasına konu olabilir. Manevi tazminat ise bölünmezlik ilkesi ve hâkimin takdiri nedeniyle kural olarak dava açılırken belirli bir miktar üzerinden istenir. Talep miktarı belirlenirken kazanın bütün sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İnternette yalnızca maaş ve maluliyet oranı girilerek yapılan hesaplar yaklaşık fikir verebilir; fakat dava sonucunu güvenilir biçimde göstermez. İş kazası tazminat hesaplama işlemi, kusur ve sağlık raporları kesinleştikten sonra aktüerya bilirkişisi tarafından dosyadaki gerçek verilere göre yapılır.
| Hesaplama unsuru | Tazminata etkisi |
|---|---|
| Gerçek net ücret | Bilinen dönem ve gelecekteki kazanç hesabının temelini oluşturur. |
| Geçici iş göremezlik süresi | Çalışılamayan dönemdeki kazanç kaybını belirler. |
| Sürekli iş göremezlik oranı | Gelecekteki mesleki kazanç kaybının oranını etkiler. |
| İşveren ve işçi kusuru | Sorumluya yükletilebilecek maddi zarar bölümünü belirler. |
| Yaş, bakiye ömür ve çalışma dönemi | Aktif ve pasif dönem zararlarının süresini etkiler. |
| SGK tarafından karşılanan değerler | Kanunen rücu edilebilen ödemeler mükerrer tahsilatı önleyecek şekilde mahsup edilir. |
| Önceden mevcut hastalık veya engel | Kazaya bağlı ek kayıp ile kazadan bağımsız durumun ayrılmasını gerektirir. |
Yakın dönem Yargıtay uygulamasında aktüerya hesaplarında TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılmaktadır. Ancak hüküm tarihine kadar bilinen ücretler, asgari ücret değişiklikleri, geleceğe ilişkin varsayımlar ve içtihat gelişmeleri nedeniyle eski tarihli bir raporun karar öncesinde güncellenmesi gerekebilir.
Çalışanın bordroda görünen ücretinin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülüyorsa banka hareketleri, imzalı bordrolar, mesleki kıdem, işin niteliği, tanık anlatımları ve ilgili meslek kuruluşlarından sorulacak emsal ücret araştırması birlikte değerlendirilir. Salt tanık beyanı veya tek bir kayıt her dosyada yeterli kabul edilmeyebilir.
İşverenin ve İşçinin Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?
Kusur raporu, yalnızca “işveren yüzde 70, işçi yüzde 30 kusurludur” şeklinde sonuç bildirmemelidir. Kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat, yapılan işin tehlikeleri ve alınması teknik olarak mümkün önlemler somutlaştırılmalıdır. Risk değerlendirmesi, eğitim, denetim, kişisel koruyucu donanım, makine koruyucuları, çalışma yöntemi ve vardiya düzeni ayrı ayrı incelenebilir.
İşveren, yalnızca koruyucu ekipmanı teslim ettiğini göstererek her durumda sorumluluktan kurtulamaz. Ekipmanın işe uygun olması, çalışana uygulamalı eğitim verilmesi, kullanımın denetlenmesi ve tehlikeli davranışların önlenmesi gerekir. İşçinin eğitim ve talimatlara aykırı davranışı ise kusur oranını ve tazminatı etkileyebilir.
Kaçınılmazlık istisnai bir değerlendirmedir: Olayın “ani” veya “beklenmedik” olması tek başına kaçınılmazlık değildir. Bilim ve tekniğin gerektirdiği bütün önlemler alınsa dahi olayın önlenemeyeceğinin ortaya konulması gerekir.
İş Kazası Davası Kime Karşı Açılır?
Tazminat davası öncelikle iş sözleşmesinin tarafı olan işverene yöneltilir. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi varsa 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesindeki birlikte sorumluluk şartları incelenir. Şantiye sahibi, yüklenici, alt yüklenici, iş ekipmanının maliki veya kazaya sebep olan üçüncü kişi her olayda kendiliğinden sorumlu olmaz; her bir davalının hukuki sıfatı ve kazaya etkisi ayrı ayrı kurulmalıdır.
Kazanın aynı zamanda trafik kazası olması hâlinde araç işleteni, sürücü ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısına ilişkin talepler; iş kazası tazminatıyla kesişebilir. Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limiti, teminat kapsamı, başvuru şartı ve faiz başlangıcı bakımından işverenden farklıdır.
Sigortasız çalıştırılan kişinin kaza geçirmesi de tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hizmet ilişkisi ve olayın iş kazası olduğu tanık, ücret ödeme kayıtları, mesajlar, işyeri kayıtları ve diğer delillerle ispatlanabilir. Gerektiğinde hizmet tespiti veya iş kazasının tespiti uyuşmazlığı tazminat dosyası açısından bekletici sorun olabilir.
İş Kazasından Sonra SGK ve Dava Süreci Nasıl İlerler?
İş Kazasından Tazminata Süreç Haritası
- Sağlık kuruluşunda olayın iş kazası olduğunun doğru biçimde kayda geçirilmesi ve tedavi belgelerinin alınması,
- Kaza yeri fotoğrafları, kamera görüntüsü, tanık bilgisi ve çalışma kayıtları gibi kaybolabilecek delillerin korunması,
- İşverenin kolluğa derhal, SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yapması,
- Bildirim yapılmamışsa çalışanın SGK’ya başvurarak inceleme ve iş kazası tespiti istemesi,
- Tedavi sonunda sağlık durumunun istikrara kavuşması ve sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi,
- Kusur, gerçek ücret, SGK ödemeleri ve zarar kalemleri değerlendirilerek dava taleplerinin oluşturulması,
- İş mahkemesinde iş güvenliği, tıp ve aktüerya bilirkişi incelemelerinin tamamlanması.
İşverenin SGK’ya bildirim yapmaması, olayın iş kazası olmadığı anlamına gelmez. Çalışan, sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya merkezine dilekçe vererek olayın araştırılmasını isteyebilir. Hastane kaydında olayın oluş şeklinin eksik veya yanlış yazılması da diğer delillerle düzeltilebilir; ancak ilk kayıtların ispat bakımından önemli olduğu unutulmamalıdır.
İş kazası nedeniyle istirahatli kalan sigortalıya, gerekli şartlarla geçici iş göremezlik ödeneği her gün için verilir. Meslekte kazanma gücünün SGK Sağlık Kurulunca en az yüzde 10 azaldığı belirlenirse sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir. Bu yüzde 10 eşiği SGK gelirine ilişkindir; çalışanın daha düşük oranlı kalıcı kaybı için işverenden hiçbir tazminat isteyemeyeceği anlamına gelmez.
Kamera Kayıtları ve İşyeri Belgeleri İçin Gecikmeyin
Kamera görüntüleri kısa sürede silinebilir; makine kaza sonrasında onarılabilir veya çalışma alanı değiştirilebilir. Delil kaybı riski varsa noter tespiti, mahkemeden delil tespiti, savcılık ve SGK dosyasındaki belgelerin celbi gibi yollar somut olaya göre değerlendirilmelidir. Gerçeğe aykırı tutanak veya boş belge imzalanmamalıdır.
Ölümlü İş Kazasında Kimler Tazminat Alabilir?
Ölüm hâlinde Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar talep edilebilir. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler ayrıca destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
Destekten yoksun kalma talebi yalnızca yasal mirasçılara ait değildir. Eş ve çocuklar yanında, ölenin düzenli biçimde bakımını üstlendiği anne-baba, nişanlı veya başka bir kişi de gerçek ve devam etmesi beklenen destek ilişkisini ispatlarsa talepte bulunabilir. Buna karşılık yalnızca mirasçı olmak, fiilî veya varsayımsal destek ilişkisi yoksa her zaman maddi tazminat için yeterli değildir.
SGK’nın hak sahiplerine bağladığı ölüm geliri ile işverenden istenecek destek tazminatı aynı değildir. Kurum ödemesinin rücu edilebilir bölümü hesapta dikkate alınırken, hak sahiplerinin karşılanmamış gerçek zararı ayrıca belirlenir.
İş Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürede Açılmalıdır?
İşverene karşı iş sözleşmesine ve gözetme borcuna dayanan iş kazası tazminat taleplerinde Yargıtay uygulamasında genel olarak on yıllık zamanaşımı kabul edilir. Süre kural olarak kaza tarihinden başlatılır. Zararın sonradan gelişmesi veya maluliyetin zaman içinde artması gibi istisnai durumlar başlangıç ve ek talep yönünden ayrıca değerlendirilir; bu ihtimale güvenerek dava geciktirilmemelidir.
| Hukuki işlem veya talep | Temel süre / kural | Dikkat edilmesi gereken ayrım |
|---|---|---|
| İşverenin SGK’ya iş kazası bildirimi | Kazadan sonraki üç iş günü | İşveren kontrolü dışındaki yerde bilgi alınmasını engelleyen durumda süre öğrenmeden başlayabilir. |
| İşverene karşı iş kazası tazminat davası | Genel olarak 10 yıl | Talebin hukuki sebebi, zarar gelişimi ve davalının sıfatı sonucu değiştirebilir. |
| Üçüncü kişiye karşı haksız fiil talebi | Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl; her hâlde fiilden itibaren 10 yıl | Fiil suç oluşturuyorsa TBK m. 72’deki daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir. |
| SGK işlemine itiraz veya dava | İşlemin türüne göre değişir | Maluliyet oranı, gelir bağlama ve iş kazası tespiti aynı usule tabi değildir. |
Kısmi dava ve ıslah riski: Dava yalnızca düşük bir maddi miktarla açılıp kalan bölüm zamanaşımı geçtikten sonra ıslah edilirse artırılan kısım yönünden zamanaşımı itirazı doğabilir. Zararın başta tam belirlenemediği dosyalarda HMK m. 107’ye uygun belirsiz alacak kurgusu önem taşır.
İş Kazası Davasında Arabuluculuk Zorunlu mudur, Hangi Mahkeme Görevlidir?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3/3. maddesi uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarında zorunlu arabuluculuk uygulanmaz. Bu nedenle işverene karşı iş kazası tazminat davası, dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılmadan açılabilir. Tarafların isterlerse ihtiyari arabuluculuk veya sulh yoluna başvurması mümkündür.
İşçi ile işveren arasındaki tazminat uyuşmazlığında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Davalının yerleşim yeri veya işin/işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkili olabilir. Kamu görevlileri, üçüncü kişiler ve sigorta şirketleri yönünden görev ve yetki ayrıca incelenmelidir.
SGK’nın olayın iş kazası olduğunu kabul etmemesi hâlinde Kuruma başvuru ve iş kazasının tespiti süreci gündeme gelir. Tespit davasında SGK ile işverenin taraf konumu, tazminat davasından farklıdır. Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında Kuruma başvuru şartı da 7036 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre ayrıca değerlendirilir.
İş Kazası Ceza Davası Maddi ve Manevi Tazminatı Etkiler mi?
Yaralanmalı iş kazasında Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesindeki taksirle yaralama, ölümlü kazada ise TCK m. 85’teki taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir. İşveren vekili, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı, makine sorumlusu veya başka kişiler ancak kendi görevleri, yetkileri ve kusurlu davranışları ölçüsünde ceza sorumluluğuyla karşılaşır.
Ceza soruşturmasındaki olay yeri incelemesi, tanık ifadeleri ve bilirkişi raporları tazminat davasında delil olabilir. Bununla birlikte Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi gereğince hukuk hâkimi, ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi ve zararın miktarıyla bağlı değildir. Ceza mahkemesinin maddi olguya ilişkin kesin tespitlerinin etkisi ile kusur oranının hukuk yargılamasında yeniden incelenmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Ceza Dosyasının Bitmesini Her Durumda Beklemek Gerekmez
Tazminat davası, ceza yargılamasından ayrı açılabilir. Hukuk mahkemesi ceza dosyasındaki maddi olguların sonucu etkileyebileceğini değerlendirirse dosyayı bekletici mesele yapabilir. Ancak zamanaşımı ve delil kaybı nedeniyle yalnızca ceza dosyasının sonucunu beklemek hak kaybına yol açabilir.
İş Kazası Davalarında Yargıtay’ın Benimsediği İlkeler
Yargıtay’ın iş kazası uyuşmazlıklarındaki yaklaşımı, soyut kabul yerine denetlenebilir tıp, iş güvenliği ve aktüerya raporlarına dayanılması yönündedir. Karar örneklerinde özellikle aşağıdaki ilkeler öne çıkmaktadır:
| Emsal yaklaşım | Davaya etkisi |
|---|---|
| Kusur raporu, kaza tarihindeki mevzuata ve somut iş güvenliği önlemlerine dayanmalıdır. | Genel ifadeler içeren veya önlenebilirlik incelemesi yapmayan rapor hükme yeterli kabul edilmeyebilir. |
| Gerçek ücret, yalnızca tartışmalı bordro kaydıyla sınırlı belirlenmemelidir. | İmzalı ödeme belgeleri, meslek, kıdem ve emsal ücret araştırması birlikte değerlendirilir. |
| Aktüerya raporu karar tarihine yakın verileri ve güncel hesap yöntemini içermelidir. | Ücret veya asgari ücret değişmişse ek rapor alınması gerekebilir. |
| SGK’nın rücu edebileceği peşin sermaye değeri mükerrer ödemeyi önleyecek biçimde hesaba katılmalıdır. | Kurumca yapılan her ödeme otomatik ve tam indirim sebebi sayılamaz. |
| Manevi tazminatın miktarı olayın ağırlığı ve hakkaniyet ölçütleriyle gerekçelendirilmelidir. | Aşırı veya sembolik tutarlar, somut olayın özellikleri yönünden denetlenir. |
İş Kazası Tazminat Davasında En Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Muhtemel sonucu |
|---|---|
| Hastanede olayın iş kazası olduğunu söylememek | İlk tıbbi kayıt ile olay arasındaki bağın ispatının zorlaşması |
| Kamera kaydı ve tanık bilgilerini geç istemek | Değişebilen veya silinebilen delillerin kaybedilmesi |
| SGK ödemesini işveren tazminatı sanmak | Karşılanmayan gerçek zararın talep edilmemesi |
| Maluliyet kesinleşmeden rastgele tutar üzerinden anlaşmak | Kalıcı sağlık kaybının ve gelecekteki kazanç zararının eksik karşılanması |
| Bordro ücretini tartışmasız kabul etmek | Gerçek ücret daha yüksekse maddi tazminatın eksik hesaplanması |
| Yanlış işveren veya bütün şirketlere gerekçesiz dava yöneltmek | Görev, husumet, yargılama gideri ve tahsil sorunları |
| Maddi tazminatı düşük kısmi taleple açıp süreyi izlememek | Islah edilen bölüm yönünden zamanaşımı itirazı |
| Ceza dosyasının bitmesini beklemek | Zamanaşımı ve delil kaybı riski |
İş Kazası Tazminat Sürecinde Hukuki Destek
İş kazası dosyasında doğru sonuca ulaşılması; kaza anındaki delillerin korunmasına, işveren ve alt işveren ilişkilerinin belirlenmesine, SGK sürecinin izlenmesine, maluliyet ile kusur raporlarının denetlenmesine ve gerçek ücretin ispatına bağlıdır. Eksik tarafla veya yanlış talep türüyle açılan dava, hak kaybının yanında yargılama süresini de uzatabilir.
Türkmenoğlu & Yılmaz Hukuk Bürosu; yaralanmalı ve ölümlü iş kazaları, maddi ve manevi tazminat, destekten yoksun kalma, iş kazasının tespiti ve SGK uyuşmazlıklarında hukuki destek sağlamaktadır. Sürecin ayrıntıları İzmir iş hukuku avukatı hizmet alanı kapsamında değerlendirilmektedir.
İş kazası sonrası tazminat haklarınız hakkında bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası geçiren işçi ne kadar tazminat alır?
Herkes için geçerli sabit bir tutar yoktur. Gerçek ücret, yaş, geçici ve sürekli iş göremezlik, kusur oranları, bakiye ömür, bakım ihtiyacı ve SGK’nın rücu edilebilir ödemeleri birlikte değerlendirilerek hesap yapılır.
İş kazasında işçi kusurluysa tazminat alabilir mi?
Evet. İşçinin kusuru, kural olarak maddi tazminattan kusuru oranında indirim yapılmasına yol açar; hakkı her durumda tamamen ortadan kaldırmaz. İşçinin ağır kusurunun illiyet bağını kesip kesmediği somut olayda ayrıca incelenir.
İş kazası bildirimi yapılmazsa dava açılabilir mi?
Evet. İşverenin bildirim yapmaması iş kazasını yok saydırmaz. Çalışan SGK’ya başvurabilir; olay tanık, hastane kaydı, kamera görüntüsü, mesaj, ücret ödemesi ve diğer delillerle ispatlanabilir.
Sigortasız çalışan işçi iş kazası tazminatı alabilir mi?
Sigortasızlık tek başına tazminat hakkını kaldırmaz. Öncelikle hizmet ilişkisi ve kazanın iş nedeniyle gerçekleştiği ispatlanır; gerektiğinde hizmet tespiti ve iş kazasının tespiti süreçleri yürütülür.
İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. 7036 sayılı Kanun’un 3/3. maddesi gereğince iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat ile ilgili tespit ve rücu davalarında zorunlu arabuluculuk uygulanmaz.
İş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıkta görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
İş kazası tazminat davası kaç yıl içinde açılır?
İşverene karşı iş kazası tazminat taleplerinde genel olarak on yıllık zamanaşımı uygulanır ve süre kural olarak kaza tarihinden başlar. Üçüncü kişi, trafik sigortası veya gelişen zarar bulunması hâlinde süre ayrıca belirlenir.
SGK’dan gelir almak tazminat davasına engel mi?
Hayır. SGK yardımları işverenden istenen tazminattan farklıdır. Yalnızca Kurumun kanunen rücu edebileceği ödeme bölümü, mükerrer tahsilatı önlemek amacıyla maddi zarar hesabında mahsup edilebilir.
İş kazasında manevi tazminatı kimler isteyebilir?
Yaralanan işçi manevi tazminat isteyebilir. Ağır bedensel zarar hâlinde işçinin yakınları, ölüm hâlinde ise ölenin yakınları kendi manevi zararları için talepte bulunabilir.
İş kazası sonucu yüzde 10’dan az maluliyet varsa tazminat alınır mı?
Yüzde 10 eşiği SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri bakımından önemlidir. Daha düşük kalıcı kayıp veya geçici iş göremezlik bulunması, şartları oluşmuşsa işverene karşı maddi ve manevi tazminat talebini kendiliğinden engellemez.
Ölümlü iş kazasında anne ve baba tazminat alabilir mi?
Anne ve baba, ölüm nedeniyle manevi tazminat isteyebilir. Destekten yoksun kalma tazminatı için ise ölen çocuğun kendilerine fiilen veya varsayımsal olarak düzenli destek sağlayacağının ortaya konulması gerekir.
Ceza davasında beraat edilirse iş kazası tazminatı alınamaz mı?
Hayır. Beraat kararı tazminat talebini otomatik olarak sona erdirmez. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin kusur oranıyla bağlı değildir; ancak kesinleşen maddi olguların hukuk davasına etkisi ayrıca değerlendirilir.
Ağustos 2026. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Kazanın gerçekleşme biçimi, çalışma statüsü, işveren organizasyonu, kusur, sağlık kaybı, SGK kararı ve talebin yöneltileceği kişiler her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
