Denetimli serbestlikte imza gününü kaçırmak, programa katılmamak, belirlenen bölgenin dışına izinsiz çıkmak veya müdürlüğün çağrısına cevap vermemek cezanın toplum içinde infazını riske atabilir. Ancak her aksaklık aynı gün denetimli serbestlik kararını sona erdirmez. İhlalin hangi infaz türünde gerçekleştiği, kasıtlı ve mazeretsiz olup olmadığı, önceki uyarılar, tebligatlar ve olayların bir yıllık dönem içindeki sayısı birlikte değerlendirilir.
Uygulamada “denetimli serbestlik kararının geri alınması” denilse de 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde teknik sonuç, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesidir. Koşullu salıverme sonrasındaki denetim ihlalinde ise 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesi uyarınca gerçekten “koşullu salıverilme kararının geri alınması” gündeme gelir. Bu iki süreç aynı değildir.
Denetimli Serbestlik İhlal Edilirse Ne Olur?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi kapsamındaki denetimli serbestlikte yetişkin bir hükümlünün yükümlülükleri bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç kez ihlal etmesi, yükümlülüğe uymamakta ısrar sayılır. İkinci yazılı uyarıdan sonra üçüncü ihlal tespit edildiğinde dosyanın kapatılması süreci başlatılır ve açık ceza infaz kurumuna gönderme talebi infaz hâkimliğine sunulur. Son kararı denetimli serbestlik müdürlüğü değil infaz hâkimi verir. İnfaz hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İlk müracaatın beş gün içinde yapılmaması ve yeni bir kasıtlı suç nedeniyle kamu davası açılması ise ayrıca düzenlenmiş durumlardır.
Denetimli Serbestlik İhlalinde Temel Kurallar
- Bir imza gününün kaçırılması, 105/A kapsamındaki yetişkin hükümlü yönünden kural olarak tek başına otomatik iade kararı anlamına gelmez.
- Yetişkinlerde bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal, uymamakta ısrar kabul edilir; çocuklar bakımından özel olarak dördüncü ihlal eşiği uygulanır.
- İlk iki ihlal için yazılı uyarı ve sonuçlarının ihtarı önemlidir; üçüncü ihlalde yeniden uyarı yapılmadan dosyanın kapatılması süreci başlayabilir.
- Hastalık, gözaltı, ulaşımı imkânsızlaştıran olağanüstü olay veya başka bir zorunluluk kendiliğinden kabul edilmez; mazeret hızla bildirilmeli ve belgelendirilmelidir.
- Ceza infaz kurumundan ayrılan hükümlü, belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmalıdır.
- Dosyanın müdürlükte kapatılması ile hükümlünün cezaevine gönderilmesi aynı işlem değildir; 105/A kapsamında iade için infaz hâkimi kararı gerekir.
- Müdürlüğün uyarı ve işlemlerine karşı 15/30 günlük şikâyet süreleri; infaz hâkimi kararına karşı ise tebliğden itibaren iki haftalık itiraz süresi söz konusudur.
- İtiraz, iade işlemini kendiliğinden durdurmaz; somut şartları varsa kararın durdurulması ayrıca talep edilmelidir.
Hangi Denetimli Serbestlik Kararı İhlal Edildi?
“Denetimli serbestlik” tek bir karar türünün adı değildir. Hapis cezasının koşullu salıverme tarihine kadar dışarıda infazı, adli kontrol, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma dosyasındaki tedavi ve denetim, seçenek yaptırım veya koşullu salıverme sonrası yükümlülükler günlük dilde aynı adla anılabilir. Oysa ihlal makamı ve sonucu kararın hukuki dayanağına göre değişir.
| Karar türü | Temel dayanak | İhlalin muhtemel sonucu |
|---|---|---|
| Cezanın denetimli serbestlik altında infazı | 5275 sayılı Kanun m.105/A | Şartları oluşursa koşullu salıverme tarihine kadar açık ceza infaz kurumuna gönderilme |
| Koşullu salıverme sonrası denetim | 5275 sayılı Kanun m.107 | İnfaz hâkiminin uyarısına rağmen ısrar veya kasıtlı suç nedeniyle koşullu salıvermenin geri alınması |
| Adli kontrol | CMK m.109 ve m.112 | Kasıtlı ihlalde yeni veya daha ağır adli kontrol; şartları varsa tutuklama kararı |
| Uyuşturucu kullanma dosyasında erteleme süresindeki denetim | TCK m.191 | Israrlı uyumsuzluk, yeniden kullanma veya bulundurma hâlinde kamu davasının açılması |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması denetimi | CMK m.231 | Yeni kasıtlı suç veya yükümlülük ihlalinde hükmün açıklanması ve somut olaya göre yeniden değerlendirme |
“Üç İhlal Kuralı” Her Denetim Türüne Uygulanmaz
Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ndeki bir yıl içinde üç ihlal düzeni, her adli kontrol, TCK 191 veya HAGB dosyasına kopyalanamaz. Önce kararın hangi kanun maddesine dayandığı; ardından o karar türüne özgü ihlal usulü belirlenmelidir.
Denetimli Serbestlikte Hangi Davranışlar İhlal Sayılır?
Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42 ve 44. maddelerine göre yükümlü; çağrılara, denetim planına, iyileştirme çalışmalarına, infaz ve denetim kurallarına, personelin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymak zorundadır. Bu kuralların yerine getirilmemesi ihlal kaydı oluşturabilir. İhlalin varlığı yalnız “imza atılmadı” biçiminde değil, kişiye özgü denetim planının tamamı üzerinden incelenir.
| Davranış | Neden ihlal sayılabilir? | Kontrol edilmesi gereken husus |
|---|---|---|
| Belirlenen gün ve saatte imza vermemek | Denetim ve gözetim programına uyulmaması | İmza günü usulünce bildirildi mi, mazeret var mı, tarih doğru mu? |
| Kamuya yararlı iş programına katılmamak | Belirlenen çalışma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi | Çalışma programı, kurum tutanağı, sağlık ve ulaşım durumu |
| Bireysel görüşme, seminer veya tedavi programını kaçırmak | İyileştirme planına ve çağrıya uyulmaması | Çağrının tebliği, program saati ve katılımı engelleyen olay |
| İzin almadan yetki bölgesi dışına çıkmak | Denetimi aksatacak biçimde bölgeden ayrılma | Önceden izin talebi, acil durum ve dönüş bilgileri |
| Adres değişikliğini bildirmemek | Tebligat ve denetim işlemlerinin yapılamaması | Adres kayıtları, müdürlüğe sunulan dilekçe ve tebligatlar |
| Elektronik kelepçeyi çıkarmak veya cihaza zarar vermek | Elektronik izlemeyi etkisiz kılmak | Teknik arıza mı, kasıtlı müdahale mi, izleme merkezi kayıtları ne gösteriyor? |
| Müdürlüğe alkol veya uyuşturucu etkisi altında gelmek | Yönetmelikteki açık davranış kuralına aykırılık | Ölçüm, tutanak, sağlık verisi ve itiraz beyanı |
| Personelin çağrı ve uyarılarını sürekli karşılıksız bırakmak | Denetim planının yürütülmesini engellemek | Çağrının içeriği, iletişim kaydı ve ulaşılabilirlik sorunu |
Her tutanak doğru ve kesin ihlal anlamına gelmez. Tarihin yanlış kaydedilmesi, programa fiilen katılındığı hâlde yok yazılma, telefon numarası veya adres değişikliğinin sisteme işlenmemesi, elektronik cihaz arızası ve usulsüz tebligat gibi durumlar dosya belgeleriyle araştırılmalıdır. İhlal değerlendirmesinde fiilin gerçekleşmesi, mazeretin bulunmaması ve kast ayrı ayrı ele alınır.
Denetimli Serbestlikte Kaç İhlal Hakkı Vardır?
“İhlal hakkı” hukuki açıdan doğru bir ifade değildir; yükümlünün kurallara aykırı davranma hakkı yoktur. Bununla birlikte güncel Yönetmeliğin 44. maddesi, yetişkinler bakımından yaptırım sürecinde ısrarın ne zaman oluşacağını belirler. Bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal uymamakta ısrar kabul edilir. İlk ihlalden sonra yazılı uyarı, ikinci ihlalden sonra ikinci yazılı uyarı yapılır; ikinci uyarının ardından bir yıllık dönem içinde üçüncü ihlal belirlenirse dosyanın kapatılması süreci başlatılır.
- Birinci olay: İhlal, mazeret ve kast yönünden incelenir; ihlal kabul edilirse yazılı uyarı tebliğ edilir.
- İkinci olay: Aynı bir yıllık dönem içinde yeni ihlal varsa ikinci yazılı uyarı ve sonuç ihtarı yapılır.
- Üçüncü olay: Mazeretsiz ve kasıtlı ihlal tespit edilirse yeniden uyarı yapılmadan dosya kapatma süreci başlatılabilir.
- Komisyon aşaması: Tutanak, tebligat, savunma ve mazeret belgeleri değerlendirilerek dosyanın yargı merciine gönderilmesine karar verilir.
- İnfaz hâkimliği: Hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilip gönderilmeyeceği dosya üzerinden karara bağlanır.
- İtiraz: İnfaz hâkimi kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
Suça sürüklenen çocuklar ile denetimli serbestlik kararının infazına çocukken başlanıp süreç içinde on sekiz yaşını dolduranlar bakımından daha koruyucu bir eşik vardır. Bu kişilerde üçüncü uyarının ardından bir yıl içinde dördüncü ihlal tespit edildiğinde dosyanın kapatılması süreci başlatılır.
Eski internet içeriklerine dikkat: Önceki yönetmelik döneminde farklı ihlal sayıları uygulanmıştır. Ağustos 2026 itibarıyla yetişkinler için güncel genel kural üç, belirtilen çocuk grubu için dört ihlaldir. Eski bir Yargıtay kararındaki sayısal eşik, olay tarihindeki mevzuat dikkate alınmadan bugünkü dosyaya uygulanmamalıdır.
Bir Kez İmzaya Gitmemek Denetimli Serbestliği Bozar mı?
105/A kapsamındaki yetişkin bir hükümlünün bir imza gününü kaçırması, genel kural olarak denetimli serbestliğin aynı anda kaldırılması için yeterli değildir. İlk olayın mazeretsiz ve kasıtlı ihlal olduğu kabul edilirse yazılı uyarı süreci işletilir. Buna rağmen “nasıl olsa iki kez daha hakkım var” düşüncesi ciddi risk taşır. Farklı yükümlülüklerin ihlali de aynı sayımda dikkate alınabilir; örneğin bir imza ihlali, bir seminer ihlali ve izinsiz bölge dışına çıkma ayrı olaylar oluşturabilir.
Ayrıca beş günlük ilk müracaatın hiç yapılmaması, adli kontrolün ihlali, elektronik izlemeyi kasıtlı biçimde etkisiz kılan ağır davranışlar veya özel infaz usullerindeki bazı ihlaller ayrı hükümlere tabidir. Bu nedenle “tek ihlalde hiçbir sonuç olmaz” şeklinde mutlak güvence verilemez.
İmza Kaçırıldıysa Sonraki Günü Beklemeyin
Müdürlükle derhâl iletişime geçilmeli; olay tarihi, imza saati, mazeret ve deliller yazılı olarak sunulmalıdır. Telefonla bilgi verilmiş olması yararlı olabilir fakat yalnız telefon görüşmesine güvenilmemeli; teslim alındı kaydı, evrak numarası veya UYAP üzerinden doğrulanabilir yazılı başvuru korunmalıdır.
Denetimli Serbestlikte Hangi Mazeretler Geçerli Sayılabilir?
Kanun, her dosyada otomatik kabul edilecek kapalı bir mazeret listesi oluşturmaz. Mazeretin yükümlünün elinde olmayan, ilgili yükümlülüğü yerine getirmesini gerçekten engelleyen ve mümkünse belgeyle doğrulanan bir olaya dayanması beklenir. Hastalık raporu dahi tek başına kesin kabul garantisi vermez; raporun tarihi, saat aralığı ve imzaya ya da programa katılımı engelleyip engellemediği incelenir.
| İleri sürülen mazeret | Destekleyebilecek belgeler | Değerlendirmede kritik nokta |
|---|---|---|
| Acil hastalık, kaza veya hastaneye yatış | Muayene kaydı, epikriz, istirahat raporu, 112 kaydı | Sağlık olayı ile yükümlülük saati arasındaki bağlantı |
| Gözaltı, tutuklama veya başka resmî işlem | Kolluk tutanağı, savcılık veya mahkeme belgesi | Kişinin ilgili saatte serbestçe hareket edip edemediği |
| Deprem, sel, yoğun kar veya yolun kapanması | Resmî duyuru, yol kapanma kaydı, bilet ve sefer iptali | Olayın ulaşımı fiilen imkânsızlaştırması |
| Yakının ölümü veya ağır acil sağlık durumu | Ölüm belgesi, hastane belgesi, seyahat kayıtları | Yakınlık, aciliyet ve müdürlüğe bildirim zamanı |
| İşverenin izin vermemesi veya vardiya değişikliği | Vardiya çizelgesi, işveren yazısı, mesaj kayıtları | Önceden bilinen program için izin ve saat değişikliği talep edilip edilmediği |
| Tebligatın ulaşmaması veya yanlış adrese yapılması | Tebliğ mazbatası, adres kayıtları, daha önce sunulan adres dilekçesi | Adres değişikliğinin müdürlüğe bildirilip bildirilmediği ve tebligatın usulü |
| Elektronik cihaz veya sistem arızası | Arıza bildirimi, çağrı kaydı, teknik servis ve izleme merkezi verisi | Arızaya kasıtlı müdahale bulunup bulunmadığı |
Unutmak, saati karıştırmak, telefonun şarjının bitmesi veya günlük iş yoğunluğu çoğunlukla tek başına güçlü mazeret oluşturmaz. Yine de olay, kişinin sağlık ve bilişsel durumu, bildirim şekli ve tüm belgelerle değerlendirilir. Mazeretin ilk kez iade kararına itiraz aşamasında ileri sürülmesi mümkün olsa da gecikme, inandırıcılık ve belge toplama bakımından dezavantaj doğurabilir.
- İhlal tarihi, yükümlülük türü ve size bildirilen saat bilgisini netleştirin.
- Mazereti aynı gün veya öğrenir öğrenmez müdürlüğe yazılı olarak bildirin.
- Sağlık, ulaşım, gözaltı, iş veya tebligat belgelerini tarih sırasıyla ekleyin.
- Önceki uyarıların tarihlerini ve usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğini kontrol edin.
- Bir yıllık dönem içindeki olay sayımında aynı olayın iki kez yazılıp yazılmadığını inceleyin.
- Dosya kapatma veya iade kararı tebliğ edilmişse kanun yolu süresini beklemeden başvurun.
Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne 5 Gün İçinde Başvurulmazsa Ne Olur?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi uyarınca ceza infaz kurumundan ayrılan hükümlü, talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmelidir. Süre, kurumdan ayrılışı izleyen gün başlar; son gün resmî tatile rastlarsa tatili izleyen iş gününün mesai bitiminde sona erer.
Yönetmeliğe göre hükümlü beş günlük sürede başvurmazsa yedinci gün mesai bitimine kadar beklenir. Altıncı veya yedinci gün müracaat edip mazeret bildiren kişinin kaydı hemen kapatılmaz; beyanı ve belgeleri infaz hâkiminin değerlendirmesine gönderilir. Yedinci günden sonra ise kayıt kapatılarak hükümlünün açık ceza infaz kurumuna iadesi istenir.
Geç Başvuru Ayrı Bir Ceza Soruşturmasına Dönüşebilir
Müracaat süresinin bitiminden iki gün geçmesine rağmen başvurmayan veya ceza infaz kurumuna iade kararı verildikten sonra iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlü hakkında TCK 292 ve 293 hükümleri uygulanabilir. TCK 292’de kaçma suçu için altı aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür; TCK 293’te kendiliğinden teslim hâlinde, şartlarına göre etkin pişmanlık indirimi düzenlenir.
2025 değişikliği: 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun, bu tarihten sonra işlenen suçlar bakımından 105/A’dan yararlanmak için en az beş gün olmak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin ceza infaz kurumunda geçirilmesi şartını getirdi. Bu değişiklik ihlal sayısını değil, denetimli serbestliğe ayrılma şartını etkiler.
Denetimli Serbestlik Kararının Geri Alınması Süreci Nasıl İşler?
Yükümlülüklere uymamakta ısrar tespit edildiğinde denetimli serbestlik müdürlüğündeki infaz işlemleri değerlendirme komisyonu dosyayı inceler. Uyarılar, tebligatlar, ihlal tutanakları, mazeret dilekçeleri ve denetim planı birlikte değerlendirilir. Dosyanın kapatılması kararı verilirse durum hükümlüye tebliğ edilir ve Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla ilgili yargı merciine gönderilir.
105/A kapsamındaki bir dosyada hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi karar verir. Müdürlük talepte bulunur; cezaevine iade sonucunu doğuran yargısal kararı kendisi veremez. İnfaz hâkimi iade talebini reddederek denetimli serbestliğin devamına da karar verebilir.
| Aşama | Karar veren makam | Muhtemel sonuç |
|---|---|---|
| İhlalin kayda alınması | Vaka sorumlusu ve ilgili denetim personeli | Tutanak, mazeret ve delillerin dosyaya alınması |
| Uyarı veya ihlal değerlendirmesi | Komisyon; kanundaki özel hâllerde infaz hâkimi | Uyarı, mazeretin kabulü veya işlemin devamı |
| Dosyanın ihlal nedeniyle kapatılması | İnfaz işlemleri değerlendirme komisyonu | Dosyanın ilgili yargı merciine gönderilmesi |
| Açık ceza infaz kurumuna gönderme | Yetkili infaz hâkimi | Talebin kabulü veya reddi |
| İnfaz hâkimi kararına itiraz | Yargı çevresindeki görevli ağır ceza mahkemesi | Kararın kaldırılması, değiştirilmesi veya itirazın reddi |
Denetimli Serbestlik Bozulursa Açık Cezaevine mi Gidilir?
Güncel 5275 sayılı Kanun’un 105/A/6 hükmüne göre yükümlülüğe uymamakta ısrar, süresinde müdürlüğe başvurmama veya ceza infaz kurumuna dönme isteği hâlinde hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilir. Eski mevzuat ve kararlarda “kapalı ceza infaz kurumuna iade” ifadelerine rastlanması, bugünkü kanun metninin göz ardı edilmesini haklı kılmaz.
Denetimli serbestlikte hukuka uygun biçimde geçen süre cezanın infaz sürecinin parçasıdır. İade kararı, daha önce dışarıda geçirilen bütün süreyi kendiliğinden yok sayan yeni bir mahkûmiyet değildir; güncel müddetname ve koşullu salıverme tarihi üzerinden kalan süre belirlenir. Bununla birlikte geç başvuru, teslim olmama, yeni mahkûmiyet, içtima veya firar soruşturması infaz hesabını değiştirebilir. Bu nedenle kesin kalan süre yalnız dosyadaki infaz evrakı görülerek hesaplanabilir.
Yeniden denetimli serbestlik otomatik değildir: Aynı ilam, yeni ilamların toplanması, koşullu salıverme tarihi ve iade sebebi birlikte değerlendirilir. İhlal nedeniyle açık kuruma gönderilen kişinin kısa süre sonra kendiliğinden yeniden 105/A kapsamına çıkacağı varsayılmamalıdır. Ayrıca 4 Haziran 2025’ten beri 105/A’nın altıncı veya yedinci fıkrası uyarınca açık kuruma gönderilenler bazı özel infaz usullerinden yararlanamaz.
Denetimli Serbestlikte Yeni Bir Suç İşlenirse Karar Kaldırılır mı?
Denetimli serbestlik süresinde her soruşturma veya her şikâyet otomatik iade sebebi değildir. 5275 sayılı Kanun’un 105/A/7 maddesine göre tedbir uygulanmaya başladıktan sonra işlendiği iddia edilen ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis olan kasıtlı bir suçtan kamu davası açılması hâlinde, müdürlüğün talebi üzerine infaz hâkimi hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verebilir. Kanundaki “verilebilir” ifadesi nedeniyle suç tipi, dosyanın durumu ve somut koşullar değerlendirilmelidir.
Kovuşturmanın beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararıyla sonuçlanması hâlinde infaz hâkimi, cezanın yeniden denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına devam edilmesine karar verir. Buna karşılık yeni suçtan kesinleşen mahkûmiyet; infazların toplanması, koşullu salıverme hesabı ve iyi hâl bakımından ek sonuçlar doğurabilir.
Şikâyet, Soruşturma ve Kamu Davası Aynı Değildir
105/A/7’nin uygulanabilmesi için yalnız bir kişinin şikâyette bulunması yeterli değildir. Suçun denetim başladıktan sonra işlendiğinin iddia edilmesi, kasıtlı olması, ceza alt sınırının kanundaki eşiği karşılaması ve kamu davasının açılmış olması birlikte aranır. İnfaz hâkimi yine de otomatik değil, dosyaya özgü karar verir.
Koşullu Salıverme İhlali ile Denetimli Serbestlik İhlali Arasındaki Fark
105/A kapsamındaki denetimli serbestlik, hükümlünün henüz koşullu salıverme tarihine ulaşmadan cezasını kurum dışında çekmesidir. Bu dönemde ihlal nedeniyle verilen sonuç açık ceza infaz kurumuna göndermedir. Koşullu salıverme tarihine ulaşıldıktan sonraki denetim süresinde ise 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesi uygulanır.
Koşullu salıverilen hükümlü denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işler veya infaz hâkiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse koşullu salıverme kararı geri alınabilir. Yükümlülük ihlalinde, uymama tarihi ile hak ederek salıverme tarihi arasındaki süreyi geçmemek üzere ihlalin niteliğine göre belirlenecek bir kısmın ceza infaz kurumunda aynen çektirilmesine karar verilir. Geri alma sonrasında aynı hüküm yönünden yeniden koşullu salıverme kararı verilmez.
| Ölçüt | 105/A denetimli serbestlik | 107 koşullu salıverme denetimi |
|---|---|---|
| Zaman | Koşullu salıverme tarihinden önce | Koşullu salıverme tarihinden sonra, hak ederek tahliyeye kadar |
| İhlal sonucu | Açık ceza infaz kurumuna gönderilme | Koşullu salıverme kararının geri alınması |
| Yeni suç ölçütü | Belirli kasıtlı suçtan kamu davası açılması hâlinde takdirî iade | Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı suç işlenmesi ve mahkûmiyet süreci |
| Yükümlülük ihlali | Güncel Yönetmelikte yetişkin için bir yılda üç mazeretsiz ve kasıtlı ihlal | İnfaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar |
Denetimli Serbestlik İhlaline Nasıl İtiraz Edilir?
Kanun yolu, itiraz edilen işlemin türüne göre belirlenir. Müdürlüğün denetim planı, raporu, uyarısı veya başka bir işlemine karşı müdürlüğe itiraz edilebilir ya da öğrenmeden itibaren 15 gün ve her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilebilir. Şikâyet doğrudan infaz hâkimliğine, Cumhuriyet başsavcılığına veya denetimli serbestlik müdürlüğüne verilebilir.
İnfaz hâkiminin açık ceza infaz kurumuna gönderme kararına karşı ise 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunan görevli ağır ceza mahkemesince incelenir. Dilekçenin yanlış başlıkla verilmesi risk doğurabileceğinden kararın sonundaki kanun yolu açıklaması ve tebliğ tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.
| İşlem veya karar | Başvuru | Temel süre |
|---|---|---|
| Müdürlüğün uyarısı, denetim planı veya idari işlemi | Müdürlüğe itiraz veya infaz hâkimliğine şikâyet | Öğrenmeden itibaren 15 gün; her hâlde işlemden itibaren 30 gün |
| İnfaz hâkiminin açık kuruma gönderme kararı | Görevli ağır ceza mahkemesine itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| İade kararından sonra teslim | En yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim | 2 gün; geçirilmesi TCK 292–293 riskini doğurabilir |
Şikâyet veya İtiraz İnfazı Kendiliğinden Durdurmaz
Başvuru yapılması, müdürlük işlemini veya infaz hâkimi kararını otomatik olarak askıya almaz. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde giderilmesi güç veya imkânsız sonuç doğması birlikte ileri sürülebiliyorsa, erteleme veya durdurma ayrıca ve gerekçeli biçimde talep edilmelidir. Yetkili merci talebi kabul etmedikçe mevcut teslim ve yükümlülük kurallarına uyulmalıdır.
İtiraz Dilekçesinde Hangi Deliller Sunulmalıdır?
Denetimli serbestlik ihlaline itiraz yalnız “mazeretim vardı” cümlesinden ibaret bırakılmamalıdır. Dilekçede karar ve dosya numarası, tebliğ tarihi, ihlal kabul edilen her olayın tarihi, yükümlülüğün türü, önceki uyarılar, mazeret, belgeler ve hukuki talep açıkça gösterilmelidir.
Dosyada Kontrol Edilecek Sekiz Nokta
- Denetim planı ve program hükümlüye usulüne uygun biçimde bildirildi mi?
- Birinci ve ikinci yazılı uyarılar tebliğ edildi mi; sonuç ihtarı açık mı?
- İhlal olduğu ileri sürülen olaylar gerçekten bir yıllık dönem içinde mi?
- Aynı olay, farklı tutanaklarla birden fazla ihlal gibi sayıldı mı?
- Mazeret ve sunulan belgeler kararda tartışıldı mı?
- Fiilin kasıtlı olduğu hangi somut olguyla açıklandı?
- İade kararını kanunen yetkili infaz hâkimi mi verdi?
- Kararda başvurulacak kanun yolu ve süre doğru gösterildi mi?
Hastane kaydı, rapor, ilaç reçetesi, 112 belgesi, gözaltı veya duruşma tutanağı, vardiya çizelgesi, işveren yazısı, ulaşım iptal belgesi, adres değişikliği dilekçesi, tebliğ mazbatası, telefon çağrı kayıtları ve elektronik izleme arıza bildirimi dosyanın niteliğine göre kullanılabilir. Sonradan hazırlanmış genel ifadeli belgeler yerine olay tarihini ve yükümlülüğü doğrudan açıklayan kayıtlar daha güçlüdür.
Uyarı, dosya kapatma ve açık ceza infaz kurumuna gönderme kararlarının süresinde incelenmesi için İzmir ceza avukatı hizmet alanı kapsamında hukuki destek alınabilir. Karar ve tebligat belgelerinin birlikte değerlendirilmesi, yanlış kanun yoluna başvurma riskini azaltır.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararlarında Denetimli Serbestlik İhlali
Yüksek yargı uygulaması, cezaevine dönüş sonucunun yalnız müdürlük kaydındaki sonuç cümlesine dayandırılamayacağını gösterir. Usulüne uygun tebligat, yetkili merci, güncel mevzuat, mazeretin değerlendirilmesi ve gerekçeli karar infaz dosyasının denetiminde öne çıkan başlıklardır.
| Karar | Öne çıkan yaklaşım | Dosyaya etkisi |
|---|---|---|
| Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E.2025/942, K.2025/5671 | Beş günlük ilk müracaat sürecinde kararın tebliği ve geç başvuruda bildirilen mazeretin Yönetmelik uyarınca değerlendirilmesi gerekir. | Tebligat kaydı ve altıncı-yedinci gün mazeret prosedürü incelenmeden mekanik iade sonucu kurulamaz. |
| Anayasa Mahkemesi, B. No: 2022/87258 | Açık ceza infaz kurumuna gönderme kararının kanunen yetkili infaz hâkimince verilmesi kişi hürriyeti bakımından zorunludur. | Yetki, şekli bir ayrıntı değil özgürlüğü sınırlayan kararın kanuniliğiyle ilgili temel güvencedir. |
Emsal karar, somut olayla aynı hukuki rejime ve aynı mevzuat tarihine aitse anlamlıdır. Yönetmeliğin ihlal sayısını değiştiren hükümleri nedeniyle eski kararların “ikinci ihlal” gibi ifadeleri bugünkü yetişkin dosyasına doğrudan taşınamaz. Karar tarihi kadar suç tarihi, denetimli serbestliğin başlangıcı ve uygulanan infaz maddesi de kontrol edilmelidir.
Denetimli Serbestlik İhlalinde Süre Kaybını Önleyin
İhlal tutanağı, yazılı uyarı, denetim planı, mazeret belgesi, dosya kapatma bildirimi ve infaz hâkimliği kararının tamamı birlikte incelenmelidir. Özellikle iki haftalık itiraz süresi ve teslim yükümlülüğü devam ederken yalnız sözlü bilgiyle hareket edilmesi yeni hak kayıpları doğurabilir.
Denetimli serbestlik ihlali ve infaz hâkimliği itirazı hakkında hukuki değerlendirme talep edin.
Denetimli Serbestlik İhlali Hakkında Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlikte bir kez imzaya gitmemek kararı bozar mı?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi kapsamındaki yetişkin hükümlü yönünden bir imzanın mazeretsiz ve kasıtlı olarak kaçırılması kural olarak ilk yazılı uyarıya yol açar; tek başına otomatik iade kararı değildir. Ancak beş günlük ilk müracaat, adli kontrol veya başka bir karar türü farklı sonuç doğurabilir.
Denetimli serbestlik kaç ihlalde bozulur?
Güncel Yönetmeliğe göre yetişkinlerde bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal uymamakta ısrar sayılır. İkinci uyarıdan sonra üçüncü ihlalde dosya kapatma süreci başlatılır. Belirtilen çocuk gruplarında ise üçüncü uyarıdan sonra dördüncü ihlal eşiği uygulanır.
Hastane raporu imza ihlali için yeterli midir?
Rapor önemli delildir fakat otomatik kabul garantisi vermez. Raporun ihlal günü ve saatini kapsaması, sağlık durumunun imzaya veya programa katılmayı gerçekten engellemesi ve mazeretin gecikmeden müdürlüğe bildirilmesi değerlendirilir.
Denetimli serbestlik müdürlüğüne 5 gün geç başvurulursa ne olur?
Beş günlük süre geçirilirse müdürlük yedinci gün mesai bitimine kadar bekler. Altıncı veya yedinci gün başvurup mazeret bildiren kişinin beyan ve belgeleri infaz hâkimine gönderilir. Yedinci günden sonra kayıt kapatılarak açık ceza infaz kurumuna iade talep edilir.
Üçüncü ihlalde denetimli serbestlik otomatik olarak kaldırılır mı?
Hayır. Üçüncü ihlal dosyanın kapatılması ve yargı merciine gönderilmesi sürecini başlatır. 105/A kapsamında açık ceza infaz kurumuna gönderme kararını denetimli serbestlik müdürlüğü değil, yetkili infaz hâkimi verir.
Denetimli serbestlik ihlaline itiraz süresi kaç gündür?
Müdürlüğün uyarı ve işlemleri için öğrenmeden itibaren 15 gün ve her hâlde işlemden itibaren 30 günlük şikâyet süreleri vardır. İnfaz hâkiminin açık ceza infaz kurumuna gönderme kararına karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir.
Denetimli serbestlik kararına itiraz nereye yapılır?
Müdürlük işlemi infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. İnfaz hâkiminin iade kararına yönelik itiraz, kararı veren infaz hâkimliğine sunulmak üzere yargı çevresindeki görevli ağır ceza mahkemesine yapılır.
İtiraz edilince cezaevine iade durur mu?
Hayır. Şikâyet veya itiraz başvurusu işlemi kendiliğinden durdurmaz. Açık hukuka aykırılık ve giderilmesi güç veya imkânsız zarar şartları varsa erteleme ya da durdurma ayrıca talep edilmeli; kabul kararı verilene kadar mevcut yükümlülüklere uyulmalıdır.
Denetimli serbestlikte yeni soruşturma açılması iadeye yeterli midir?
Her soruşturma yeterli değildir. 105/A/7 bakımından denetim başladıktan sonra işlendiği iddia edilen, alt sınırı en az bir yıl hapis gerektiren kasıtlı suç nedeniyle kamu davası açılması gerekir; infaz hâkimi somut dosyada iade konusunda takdir kullanır.
Denetimli serbestlikte geçirilen süre iade edilince silinir mi?
Hukuka uygun biçimde denetimli serbestlikte geçirilen süre infazın parçasıdır ve iade kararı bu sürenin tamamını kendiliğinden silmez. Ancak teslim olmama, yeni mahkûmiyet, cezaların toplanması veya firar süreci hesabı etkileyebileceğinden güncel müddetname incelenmelidir.
Koşullu salıverme ile denetimli serbestlik aynı şey midir?
Hayır. 105/A denetimli serbestlik koşullu salıverme tarihinden önce cezanın dışarıda infazıdır; ihlalde açık ceza infaz kurumuna gönderme gündeme gelir. Koşullu salıverme sonrası ihlalde ise 107. maddeye göre koşullu salıverme kararı geri alınabilir.
Geri alınan denetimli serbestlik kararı yeniden devam ettirilebilir mi?
İnfaz hâkiminin iade kararı süresinde yapılan itirazla kaldırılırsa denetimli serbestlik devam edebilir. Ayrıca 105/A/7 nedeniyle iade edilen hükümlünün yeni suç davası beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, ret veya düşmeyle biterse infaz hâkimi denetimli serbestliğe devam kararı verir.
